omnadren Wiele osób twierdzi, że Tomaszowa chmury nie opuszczają, ale będąc tam wcale tego nie zauważamy. Tomaszów to jedno z takich miast, do którego bardzo chętnie się wraca. Nie ma tu zbędnego zgiełku, ale zarazem w mieście nie można się nudzić. Z chęcią przyjeżdżają tu turyści, którzy chcą spędzić urocze chwile na łonie natury na Roztoczu, ale nie chcą się rozstawać z wygodami miasta. Tomaszów jest miastem, które nie przytłacza i ma fantastyczną atmosferę. Bardzo często goszczą tutaj turyści w drodze do Lwowa. Wycieczki robiąc sobie wypoczynek z chęcią zwiedzają okolice Rynku i najważniejsze zabytki. Każdy chętnie je też lokalny posiłek w tutejszych restauracjach.

Kategorie

Tag: smocza jama

Krótki rys historyczny

11Historia miasta, którego obecna nazwa brzmi Tomaszów Lubelski rozpoczyna się dopiero w pierwszych latach siedemnastego wieku. Wtedy to właśnie na gruzach wsi Rogóźno, nad rzeką Sołokiją, powstała osada, która swoją nazwę – Jelitowo – wzięła od herbu Zamojskich (Jelita). Nie ma wątpliwości co do tego, iż głównym kanclerz i hetman wielki koronny Jan Zamoyski był pomysłodawcą tego przedsięwzięcia. Jednakże swoją obecną nazwę Tomaszów Lubelski osada ta otrzymała w miarę niedawno, bo w 1913 roku. Dużym plusem tego przyszłego miasta był fakt, że w centrum jego głównej zabudowy znajdował się duży rynek, powstały na planie kwadratu. Wały ziemne, które otaczały Tomaszów miały głównie na względzie cele obronne miasta. Dodatkowo ważnym dla rozwoju osady było to, iż była ona bardzo korzystnie położona. Przecinała bowiem drogę jednego z najważniejszych szlaków handlowych, który łączył centrum Polski z południowo-wschodnimi kresami. Osiem lat od nadania nazwy Tomaszów Lubelski uzyskał od kanclerza Tomasz Zamoyskiego miejski przywilej lokacyjny. Co ważne, prawo magdeburskie regulowało wtedy ustrój wewnętrzny tego nowopowstałego miasta. Kilka miesięcy później Zygmunt III Waza zatwierdził prawa miejskie Tomaszowa oraz nadał miastu przywilej prawa składowania soli ‚ruskiej’. Miasto prężnie rozwijało się, tworzono nowe cechy rzemieślnicze, na przykład cech garncarzy, stolarzy, kowali czy kaletników. Jednakże połowa siedemnastego wieku przyniosła wojny ze Szwedami czy Tatarami. Miasto zostało splądrowane, a mieszkańcy stawali się ofiarami panujących w tamtych czasach epidemii. Z kolei w osiemnastym wieku, w wyniku rozbiorów Tomaszów Lubelski należał do części austriackiej. Zaś w czasie powstania styczniowego pełnił on ważną rolę strategiczną, był bowiem siedzibą Tomaszowskiego Rządu Wolności. Mimo iż Polacy zajęli tą ważną strategiczną pozycję, w kilka dni później do miasta wkroczyły wojska rosyjskie dokonując istniej rzezi na jego mieszkańcach. Koniec I wojny światowej i odzyskanie niepodległości przyniosły miastu kolejny rozkwit gospodarczy oraz kulturalny. Niestety nie trwał on długo, gdyż w roku 1939 miasto po kapitulacji znalazło się pod ciężką okupacją III Rzeszy. Straciło wtedy życie ponad połowa mieszkańców Tomaszowa. Co również ważne, w tym czasie tomaszowianie czynnie uczestniczyli w walkach z okupantem poprzez działania partyzanckie jak i w otwartych bitwach, które miały miejsce między innymi pod Wojdą w 1942 roku czy pod Zaborecznem w 1943 roku. Jednak dopiero 21 lipca 1944 po wielu zaciętych walkach, w których uczestniczyło także zgrupowanie Armii Krajowej pod dowództwem pułkownika Wilhelma Szczepankiewicza, miasto zostało ponownie zajęte. Tym razem przez zbrojne oddziały 23. Armii Gwardii I Frontu Ukraińskiego. Za czasów komunizmu Tomaszów Lubelski posiadał więzienie NKWD i UB nazywane potocznie „Smoczą Jamą”. Zostało ono zlikwidowane w 1965 roku. Do dziś w mieście znajduje się w mieście tablica upamiętniająca to miejsce i poległe tam ofiary. Miasto po wojnie zostało odbudowane. Z kolei największą rozbudowę Tomaszów Lubelski przeżył w latach sześćdziesiątych i osiemdziesiątych dwudziestego wieku.

Krótka acz burzliwa historia Tomaszów

Historia Tomaszowa Lubelskiego zaczyna się w pierwszych latach XVII wieku. Początkowo nad rzeką Sołokiją powstała osada, która w 1613 roku dostała nazwę Tomaszów. Osiem lat później, w 1621 roku, za zgodą i potwierdzeniem króla Zygmunta III Wazy osada otrzymała prawa miejskie. Władca ten nadał także miastu przywilej składowania soli. Od początków istnienia na jego rozwój wpływało korzystne położenie. Leżało bowiem na szlaku prowadzącym z centrum kraju ku kresom wschodnim. Dzięki temu chętnie osiedlali się tutaj kaletnicy, garncarze, kowale, ślusarze czy kotlarze. Druga połowa XVII wieku przyniosła miastu same nieszczęścia: odczuwalne skutki wojen ze Szwedami, liczne epidemie, które dziesiątkowały Tomaszów, walki o sukcesję czy grabieże. Wskutek rozbiorów w XVIII wieku, miasto znalazło się w posiadaniu austriackim. Dawne znaczenie odzyskano dopiero w czasie powstań: listopadowego i styczniowego kiedy to Tomaszów Lubelski pełnił ważną funkcję strategiczną. Formowano tutaj także pułki ochotnicze. W 1809 roku miasto włączono do Księstwa Warszawskiego a sześć lat później do Królestwa Polskiego. Miasto nadal rozwijało się. Powstawały kolejne fabryki, wśród których dużą popularnością cieszyła się ta prowadzona przez Żydów. Produkowano w niej alkohole, takie jak wódki, maliniaki czy miody.
Okres I wojny światowej zapisał się na kartach historii miasta przede wszystkim bitwą do jakiej doszło pomiędzy wojskami rosyjskimi a austriackimi. Niedługo po odzyskaniu niepodległości i późniejszej wojnie bolszewickiej (wydarzenie to zostało upamiętnione pomnikiem) Tomaszów Lubelski miał zaszczyt gościć marszałka Józefa Piłsudskiego. Nadeszły lepsze czasy. W znacznym stopniu rozbudowano szpital miejski, do architektury miasta dopisały się hale targowe, budynek władz powiatowych oraz szkoła. Wydawano nawet lokalną, samorządową gazetę pt. „Ziemia Tomaszowska”.
Druga wojna światowa nie była już tak łaskawa dla Tomaszowa Lubelskiego. 7 września 1939 roku miasto zostało zbombardowane przez niemieckie samoloty. Kilka dni później rozegrano bitwę polsko-niemiecką, przegraną przez armię polską. Hitlerowcy zorganizowali tutaj żydowskie getto. Życia pozbawionych została prawie połowa mieszkańców. Niemal całkowitemu zniszczeniu uległa zachodnia część miasta, nie przetrwała także synagoga z XVII wieku. Tomaszowianie brali udział w licznych walkach z wrogiem, aż do 1944 roku kiedy wkroczyły tu oddziały I Frontu Ukraińskiego. Do 1965 roku istniało w Tomaszowie Lubelskim więzienie NKWD i UB. Nosiło ono nazwę „Smoczej Jamy”.
Po tragicznych latach wojny, w latach 50. zaczęto mozolną i skomplikowaną odbudowę miasta. Dobudowano także kilkadziesiąt zupełnie nowych budynków.
Obecnie w mieście funkcjonuje wiele instytucji na czele z Wydziałem Zamiejscowym Nauk Prawnych i Ekonomicznych Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego. Tomaszów Lubelski jest także ważnym ośrodkiem turystycznym Roztocza. W okolicach zostało utworzonych wiele szlaków rowerowych, pieszych czy konnych. W żadnym przypadku nie należy martwić się zakwaterowaniem. Do dyspozycji mamy tu liczne gospodarstwa agroturystyczne, których w ostatnich latach ciągle przybywa.