kaizen Wiele osób twierdzi, że Tomaszowa chmury nie opuszczają, ale będąc tam wcale tego nie zauważamy. Tomaszów to jedno z takich miast, do którego bardzo chętnie się wraca. Nie ma tu zbędnego zgiełku, ale zarazem w mieście nie można się nudzić. Z chęcią przyjeżdżają tu turyści, którzy chcą spędzić urocze chwile na łonie natury na Roztoczu, ale nie chcą się rozstawać z wygodami miasta. Tomaszów jest miastem, które nie przytłacza i ma fantastyczną atmosferę. Bardzo często goszczą tutaj turyści w drodze do Lwowa. Wycieczki robiąc sobie wypoczynek z chęcią zwiedzają okolice Rynku i najważniejsze zabytki. Każdy chętnie je też lokalny posiłek w tutejszych restauracjach.

Kategorie

Tag: zamoyscy

Historia miasta

Przy granicy z Ukrainą, w powiecie tomaszowskim, w województwie lubelskim, na Roztoczu Środkowym, nad Sołokiją znajduje się bardzo ciekawe i godne zainteresowania miasto o nazwie – Tomaszów Lubelski, które liczy około 20 000 mieszkańców. Powierzchnia miasta ma aktualnie około 13,30 km2. Teraz może trochę o historii powstania i rozwoju miasta. Tomaszów lubelski powstał na początku pierwszych lat XVII wieku. W tym okresie z inicjatywy kanclerza koronnego Jana Zamoyskiego powstała osada zwana Jelitowem ( nazwa pochodząca od herbu Zamoyskich, od imienia syna założyciela – Tomasza Zamoyskiego ). Nazwa została przemieniona, w 1613 roku na Tomaszów. Mając na względzie cele obronne, osada została otoczona wałami ziemi. Jej położenie miało doskonałe znaczenie dla dalszego jej rozwoju. A dlatego, że szedł tędy bardzo ważny szlak handlowy z centrum Rzeczypospolitej na jej południowo-wschodnie kresy, który pomagał mieszkańcom miasta w wielu sprawach handlowych. Tak więc mieszkańcy osady mieli sporo możliwości do wykorzystania. W 1621 roku Tomasz Zamoyski nadał osadzie miejski przywilej lokacyjny. A niedługo po tym władca nadał miastu kolejny bardzo ważny przywilej – prawo składowania soli. Wiele innych przywilejów nadawane miastu, a także kontrola i opieka nad miastem spowodowały bardzo sprawny i szybki jego rozwój. W drugiej połowie XVIII wieku strasznie wyniszczona i osłabiona Rzeczypospolita uległa sąsiednim Mocarstwom – Rosji, Prusom oraz Austrii. Tomaszów lubelski znalazł się w zaborze austriackim. Przed wybuchem I wojny światowej Tomaszów funkcjonował jako lokalny ośrodek administracji oraz garnizon wojsk cesarskich. Podczas I wojny światowej, w 1915 roku pod Tomaszowem lubelskim doszło do bitwy wojsk rosyjskich, którymi dowodził generał Ołchowa, z wojskami austriackimi, pod dowództwem feldmarszałka Mackensona. Pod koniec II wojny światowej sytuacja Tomaszowa wyglądał nieco lepiej. Już w 1939 roku samoloty państwa niemieckiego zbombardowały całe miasto. Najbardziej na tym ucierpiała jego zachodnia część, zginęło wielu mieszkańców miasta. Po wojnie Tomaszów odbudowano. Natomiast w latach sześćdziesiątych i osiemdziesiątych XX w. Tomaszów rozbudowywano. Tomaszów lubelski nie jest znanym miastem, w Polsce. Wielu ludzi mieszkających w Polsce nie słyszało o nim, ani słowa. Można tylko wywnioskować z nazwy miasta, że znajduje się gdzieś w województwie lubelskim. Osobiście uważam, że miasto jest bardzo przytulne i posiada wiele ciekawych miejsc do zwiedzania dla turystów. Jego ciekawa historia przyciąga do siebie ludzi. Czasami niewielkie miasta przyciągają większą uwagę, niż te duże, gdzie jest wiele hałasu i harmideru. Duże kolejki do punktów zwiedzania trwają bardzo długo i zniecierpliwiają. A w takich miastach jak właśnie Tomaszów lubelski są bardzo ciekawe zabytki, które nie wymagają długiego czekania w kolejkach, a zachwycą naprawdę swoją urodą oraz ciekawą historią. Zachęcam serdecznie wszystkich, i turystów i nie turystów do zwiedzenia tego niedużego, ale bardzo przytulnego miasta.

Krótki rys historyczny

11Historia miasta, którego obecna nazwa brzmi Tomaszów Lubelski rozpoczyna się dopiero w pierwszych latach siedemnastego wieku. Wtedy to właśnie na gruzach wsi Rogóźno, nad rzeką Sołokiją, powstała osada, która swoją nazwę – Jelitowo – wzięła od herbu Zamojskich (Jelita). Nie ma wątpliwości co do tego, iż głównym kanclerz i hetman wielki koronny Jan Zamoyski był pomysłodawcą tego przedsięwzięcia. Jednakże swoją obecną nazwę Tomaszów Lubelski osada ta otrzymała w miarę niedawno, bo w 1913 roku. Dużym plusem tego przyszłego miasta był fakt, że w centrum jego głównej zabudowy znajdował się duży rynek, powstały na planie kwadratu. Wały ziemne, które otaczały Tomaszów miały głównie na względzie cele obronne miasta. Dodatkowo ważnym dla rozwoju osady było to, iż była ona bardzo korzystnie położona. Przecinała bowiem drogę jednego z najważniejszych szlaków handlowych, który łączył centrum Polski z południowo-wschodnimi kresami. Osiem lat od nadania nazwy Tomaszów Lubelski uzyskał od kanclerza Tomasz Zamoyskiego miejski przywilej lokacyjny. Co ważne, prawo magdeburskie regulowało wtedy ustrój wewnętrzny tego nowopowstałego miasta. Kilka miesięcy później Zygmunt III Waza zatwierdził prawa miejskie Tomaszowa oraz nadał miastu przywilej prawa składowania soli ‚ruskiej’. Miasto prężnie rozwijało się, tworzono nowe cechy rzemieślnicze, na przykład cech garncarzy, stolarzy, kowali czy kaletników. Jednakże połowa siedemnastego wieku przyniosła wojny ze Szwedami czy Tatarami. Miasto zostało splądrowane, a mieszkańcy stawali się ofiarami panujących w tamtych czasach epidemii. Z kolei w osiemnastym wieku, w wyniku rozbiorów Tomaszów Lubelski należał do części austriackiej. Zaś w czasie powstania styczniowego pełnił on ważną rolę strategiczną, był bowiem siedzibą Tomaszowskiego Rządu Wolności. Mimo iż Polacy zajęli tą ważną strategiczną pozycję, w kilka dni później do miasta wkroczyły wojska rosyjskie dokonując istniej rzezi na jego mieszkańcach. Koniec I wojny światowej i odzyskanie niepodległości przyniosły miastu kolejny rozkwit gospodarczy oraz kulturalny. Niestety nie trwał on długo, gdyż w roku 1939 miasto po kapitulacji znalazło się pod ciężką okupacją III Rzeszy. Straciło wtedy życie ponad połowa mieszkańców Tomaszowa. Co również ważne, w tym czasie tomaszowianie czynnie uczestniczyli w walkach z okupantem poprzez działania partyzanckie jak i w otwartych bitwach, które miały miejsce między innymi pod Wojdą w 1942 roku czy pod Zaborecznem w 1943 roku. Jednak dopiero 21 lipca 1944 po wielu zaciętych walkach, w których uczestniczyło także zgrupowanie Armii Krajowej pod dowództwem pułkownika Wilhelma Szczepankiewicza, miasto zostało ponownie zajęte. Tym razem przez zbrojne oddziały 23. Armii Gwardii I Frontu Ukraińskiego. Za czasów komunizmu Tomaszów Lubelski posiadał więzienie NKWD i UB nazywane potocznie „Smoczą Jamą”. Zostało ono zlikwidowane w 1965 roku. Do dziś w mieście znajduje się w mieście tablica upamiętniająca to miejsce i poległe tam ofiary. Miasto po wojnie zostało odbudowane. Z kolei największą rozbudowę Tomaszów Lubelski przeżył w latach sześćdziesiątych i osiemdziesiątych dwudziestego wieku.